Browsing by All Authors "Yanmaz, Ruhsar"
Now showing 1 - 11 of 11
Results Per Page
Sort Options
Item Bazı sarımsak genotiplerinin (Allium sativum L.) vemutantların RAPD belirleyiciler İle tanımlanması(2006) Beşirli, Gülay; Göçmen, Münevver; Yanmaz, Ruhsar; Kantoğlu, K. Yaprak; TAEK-SANAEMSarımsak (Allium sativum L.) vegetatif çoğaltılan bir sebze türü olmakla beraber, sarımsak tipleri arasında baş ve diş yapısı, diş sayısı, ağırlığı ve rengi ile yaprak özellikleri bakımından önemli farklılıklar vardır. Bu farklılığın doğada oluşan mutasyonlar sonucunda meydana geldiği düşünülmektedir. Bu noktadan hateketle, araştırmacılar sarımsakta değişik mutagenlerden yararlanılarak varyasyon yaratılabileceği fikrini geliştirmişlerdir. Bu çalışmada, varyasyon yaratmak amacıyla Kobalt 60 gama kaynağı kullanılmıştır. Çalışmanın değişik aşamaları Yalova, Ankara ve Antalya’da yürütülmüştür. Işın kaynağının 0, 20, 40 ve 60 Gy dozları kullanılmıştır. Mutasyon varlığının belirlenmesinin yanında bazı sarımsak genotiplerinin tanımlanmasında RAPD belirleyicilerinin kullanılma olanakları araştırılmıştır. Çalışma sonucunda, gama ışın kaynağının sarımsakta genetik değişim yaratmak amacıyla kullanılabileceği ortaya konulmuştur.Item Kavun (Cucumis Melo L.)’da farklı bitki kısımlarının ve ortam bileşiminin somatik embriyo oluşumuna etkileri(Ankara Üniversitesi Basımevi, 1999) Yanmaz, Ruhsar; Kantoğlu, K. Yaprak; TAEK-ANTHAMBu araştırmada kavunda somatic embriyo oluşumu üzerinde in vitro koşullarda kullanılan farklı eksplantların ve değişik bileşimdeki besin ortamlarının etkileri araştırılmıştır. Araştırma sonucunda ½ kuvvetinde hazırlanan 2,4 D (0,5 mg/l) ve kinetin (0,5 mg/l) içeren MS besin ortamında kültüre alınan kotiledon eksplantlarından somatic embriyo elde edilebilmiştir. Embriyo rejenerasyon oranı %1,5 olarak belirlenmiş ve bu embriyoların %3,3’ü bitkiye dönüşmüştür.Item Kavun solgunluk etmeni Fusarium Oxysporum F.SP.Melonis ırk 1,2'e karşı doku kültürü ve mutasyon teknikleri kullanarak dayanıklı kavun tiplerinin seçilmesi üzerinde araştırmalar : (Devam eden proje)(Türkiye Atom Enerjisi Kurumu, 2009) Kantoğlu, K. Yaprak; Seçer, Emine; Erzurum, Kudret; Kunter, Burak; Şekerci, Süreyya; Kayabaşı, Nüket; Ozçoban, Mustafa; Tutluer, İhsan; Peşkircioğlu, Hayrettin; Sağel, Zafer; Maden, Salih; Yanmaz, Ruhsar; TAEK-SANAEMÜlkemiz sebze üretiminde önemli bir paya sahip olan kabakgil türleri içinde yer alan kavun (Cucumis melo L.), son yıllarda zararlı ve hastalık etmenleri ve özellikle de Fusarium oxysporum f.sp. melonis'in yol açtığı solgunluk hastalığı nedeniyle ekiliş alanı ve üretim potansiyeli açısından gerileme kaydetmeye başlamıştır. Özellikle Orta Anadolu Bölgesi'nde üretimde kullanılan yerli çeşitlerimizin dayanıksız olmaları nedeniyle bitkilerin büyük bir kısmı hasat aşamasına gelemeden çökmekte bu da üretici açısından önemli bir kayıp oluşturmaktadır. Bu önemli dezavantajı ortadan kaldırmak amacıyla yerli çeşitlerimize yönelik ıslah çalışmalarına önem verilmesi gerekmektedir. Yaşadığımız bölge olan Orta Anadolu'da bu sorun nedeniyle var olan kavun alanları hızla azalmakta üreticiler yeni arayışlar içine girmektedir. Erzurum ve ark. [14]'nın yapmış oldukları araştırmada (TOGTAG 1585 no'lu proje kapsamında) bu bölgede Fusarium oxysporum f.sp. melonis’in 0, 1,2 ve 1,2 nolu ırklarının bulunduğu, bu ırklardan 1,2 nolu ırkın yaygın olduğu belirlenmiş ve bu hastalık sonucu tarlada ürünün %'ünün çöktüğü gözlenmiştir. 1998 yılından itibaren kavunda somatikembriyogenesis yoluyla bitki eldesine yönelik olarak tarafımızdan yürütülen araştırma sonucunda; yörede yoğun olarak yetiştiriciliği yapılan Kuşçular, Yuva ve Kırkağaç kavun çeşitlerinden organogenesis ve somatik embriyogenesis yoluyla bitki eldesi için gerekli besin ortamı bileşimi, büyümeyi düzenleyici madde kombinasyonları ve kültür başlangıcında kullanılacak olan bitki parçası tipleri belirlenerek gelecekte yapılması planlanan ıslah çalışmaları için gerekli olan temel veriler elde edilmiştir. Elde etmiş olduğumuz bu temel verilerden yararlanarak yürütmeyi planladığımız bu araştırmada; bölgemizde yaygın olduğu tesbit edilen Fusarium oxysporum f.sp. melonis’in 1,2 nolu ırkına ait farklı yoğunluktaki kültür filitratları kullanılarak, mutasyona uğratılmış ve herhangi bir uygulama yapılmamış bitkilere ait parçaların kallus oluşturma ve yaşama yetenekleri belirlenmeye çalışılacaktır. Yaşama yeteneğinde olan kallus ve hücre kolonilerinden bitki rejenerasyonu sağlanarak, hastalık etmenine dayanıklı /tolerans bitkisel materyal in vitro koşullarda belirlenerek klasik ıslah çalışmalarına göre çok daha kısa bir süre içinde çok sayıda materyalin seçimi sağlanarak dayanıklı bireylerin elde edilebilmesi gerçekleştirilebilinecektir. Bunun yanı sıra bu metot kullanılarak elde edilecek başarılı sonuçlar sonucunda; damak tadımıza ve tüketim alışkanlıklarımıza uygun olan yerli kavun çeşitlerimizin hastalık etmenine karşı dayanıklı hale getirilmesi sağlanarak ülke ekonomisine ve çiftçiye önemli bir katkıda bulunulacaktır. Araştırmanın metot bölümü izolatlardan filitrat eldesi, başlangıç materyalini oluşturacak in vitro bitkilerin ışınlanması, kültürde kullanılacak olan farklı dozlarda filitrat içeren besin ortamlarının hazırlanması, ışınlanmış ve ışınlanmamış bitki parçalarının bu besin ortamlarında kültüre alınması, alt kültür işlemleri, haftalık gözlem, canlı kalan hücreleri belirlemek üzere hücre boyaması ve yaşayan bitki parçalarından, kallus kolonilerinden bitki rejenerasyonu, elde edilen bitkilerin köklendirilmesi, çoğaltılması, sitolojik gözlemlerinin yapılması ve dış koşullara transfer edilen bitkilerin yeniden hastalık etmeni ile ilgili olarak testlenerek kesin sonuçların belirlenmesi aşamalarını içermektedir. Bugüne kadar elde etmiş olduğumuz verilerin regresyon analizleri sonucunda belirlenen bulgulara göre 21.75 Gy'lik ışın dozunun in vitro bitkiler için etkili olduğu araştırma boyunca bu dozun %10 alt ve üst sınırlarının kullanılması gerektiği, bunun yanı sıra filitrat uygulamasında ise %6.73'luk uygulamanın kullandığımız farklı bitki parçaları üzerinde olumlu etki yaptığı saptanmıştır. Araştırmanın bundan sonraki aşamaları bu uygulama dozları referans alınarak sürdürülecektir.Item Kavunda (Cucumis Melo L.) farklı bitki parçalarının in vitro organ oluşumuna ortamın şeker ve pH düzeyinin etkisi(Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü, 2004-06) Kantoğlu, K. Yaprak; Yanmaz, Ruhsar; Yazar, Ezgi; Alper, Aslı; TAEK-ANTHAMAraştırmada, in vitro mutasyon ıslahına yönelik çalışmalara temel olması için; Yuva kavun çeşidine ait in vitro bitkilerden alınan kotiledon ve yapraklı hipokotil parçalarının MS besin ortamında sürgün oluşturma kapasiteleri üzerine farklı şeker (%15, 20 ve 25) konsantrasyonlarının ve pH seviyelerinin (5.6, 5.7, 5.8) etkileri incelenmiştir. Araştırma sonucunda, kotiledon parçalarından sadece kallus oluşumu sağlanırken, yapraklı hipokotil parçalarından kallus oluşumu ile birlikte sürgün oluşumu meydana gelmiştir. En yüksek oranda ve kaliteli sürgün oluşumu, bitki parçası başına ortalama 4,98 adet sürgün olacak şekilde %15 şeker içeren ve pH'sı 5,6 olan olan MS besin ortamında elde edilmiştir.Item Kavunda (Cucumis Melo L.) normal ve ışınlanmış çiçek tozları ile tozlama sonrasında çiçek tozu çim borusu gelişiminin dişicik borusunda İncelenmesi üzerinde bir araştırma(İstanbul Üniversitesi, 1996) Kantoğlu, K. Yaprak; Yanmaz, Ruhsar; TAEK-SANAEMBu çalışmada, gama ışınlamasının (300-350 Gy) kantalop kavunu (Cucumis melo var. cantalupensis) ıslah çalışmasında umutvar bulunan A hattına ait çiçek tozlarının in vitro canlılığı ve çim borusu uzunluğu ile çiçek tozu çim borularının dişicik borusu içinde içinde gelişimi üzerinde etkileri araştırılmıştır. Işınlamadan 24, 48, 72, 96, 120 ve 144 saat sonra in vitro koşullarda yapılan sayım ve ölçümler sonucunda, çiçek tozu canlılığı üzerinde ışınlamanın etkili olduğu, ışınlamanın çiçek tozu canlılığını azalttığı, ışın dozunun ve çiçek tozu yaşının artışına bağlı olarak canlılık oranının hızla düştüğü belirlenmiştir. Bunun yanında ışınlama çiçek tozu çim borusu uzunluğunu da azaltmış, çim borusu uzama hızındaki azalma 300 Gy'lik dozda kontrol ve 350 GY'e göre daha fazla bulunmuştur. In vivo koşullarda, ışınlanmış çiçek tozlarının %64,54'ü dişicik borusu içinde gelişerek yumurtalığa kadar ulaşmıştır. Kontrolda ise bu oran %93,46 olarak belirlenmiştir.Item Kavunda (cucumis melo l.) somatik embriyogenesis yoluyla bitki eldesi(Hasat Yayıncılık, 2003) Kantoğlu, K. Yaprak; Yanmaz, Ruhsar; TAEK-ANTHAMBu araştırmada, somatik embriyo ve kallus oluşumu üzerine Kuşçular, Yuva ve Kırkağaç kavun çeşitlerine ait in vitro bitkilerden alınan değişik bitki parçalarının (hipokotil, kotiledon), oksin-sitokinin (2,4 D, NAA-Kinetin) dengesinin ve farklı kuvvetteki MS besin ortamlarının etkileri belirlenmiştir. Araştırma sonucunda kallus üretimi ve somatik embriyo oluşumu üzerine bitkinin genotipinin, kullanılan bitki parçası tipinin, besin ortamı bileşimi ve ortamdaki oksin-sitokinin dengesinin etkili olduğu saptanmıştır. Kallus kültürleri yoluyla elde edilen somatik embriyoların%93'ü kotiledon, %7'i ise hipokotil parçalarından oluşmuştur. Çeşitlere göre değişmekle birlikte en fazla embriyo oluşumu 1/2 kuvvetli 0,5 mg/l 2,4 D ve 0,5 mg/l kinetin içeren MS besin ortamında %78,3'le Kuşçular kavununda sağlanmıştır. Bu çeşidi %18,6 ile Yuva, %3,1 ile Kırkağaç çeşitleri izlemiştir.Item Occurrence of races of fusarium oxysporum f. sp. melonis causing wilt on melon in central Anatolia(Türkiye Fitopatoloji Derneği, 1999) Erzurum, Kudret; Kantoğlu, K. Yaprak; Seçer, Emine; Yanmaz, Ruhsar; Maden, Salih; TAEK-ANTHAMRoot samples from 504 plants in 105 fields from the most widely melon growing provinces of Ankara, Çankırı, Kırıkkale, Konya and Yozgat of Central Anatolia were collected and isolations were made on PDA having 50 µg/ml streptomycin. The obtained 226 Fusarium oxysporum isolates were tested for their pathogenicity by root dip inoculation on the cultivar Charentais T under controlled environment. The pathogenic 89 isolates were inoculated on the differential cultivars of Charentais T, Charentais Fom 1, Charentais Fom 2 and the races of Fusarium oxysporum f.sp. melonis were evaluated by reactions of the differential cultivars after 30 days from inoculation. Forty nine of the Fusarium oxysporum f.sp. melonis isolates were race 1.2, and 22, 16 and 2 were race 0, race 1 and race 2 respectively. Races of this pathogens were determined the first time in this region.Item Sarımsakta (Allium sativum L.) radyasyonla mutasyon ıslahına yönelik olarak ''etkili mutasyon dozunun'' belirlenmesi(Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü, 2004) Kantoğlu, K. Yaprak; Beşirli, Gülay; Yanmaz, Ruhsar; Kunter, Burak; TAEK-ANTHAMRadyasyonla mutasyon ıslahı çalısmalarına temel olusturmak üzere yürütülen bu çalısmada, fiziksel mutagen olarak sarımsak dislerine Cs137 kaynagı ile 0, 5, 10, 15, 20, 25, ve 30 Gy dozlarında ısınlama yapılmıstır. Isınlama sonrası 60. günde, her doz için dikilen 50'ser adet diste farklı ısın dozlarının çimlenme ve sürgün gelisimleri üzerine olan etkileri incelenerek "Etkili Mutasyon Dozu" (ED50) lineer regresyon analizleriyle hesaplanmıstır. Buna göre 4.455 Gy’lik doz, Tasköprü sarımsagı için etkili mutasyon dozu olarak belirlenmistir.Item The effects of gamma irradiation on pollen viability and haploid plant formation in snake cucumber (Cucumis melo var. flexuosus Naud.)(ISHS, 1999) Yanmaz, Ruhsar; Ellialtıoğlu, Ş. Şebnem; Kantoğlu, K. Yaprak; TAEK-ANTHAMIn this research the effects of gamma irradiation (250, 300, 350 Gy) on in vitro pollen viability and haploid embryo stimulation in inbred snake cucumber named line 6 were investigated. In vitro pollen viability was higher in pollens irradiated with 250 and 300 Gy doses (28,8% and 28% respectively) than 350 Gy (19,4 %). Pollen viability decreased by the increase of the pollen age besides the doses. According to the fruit set and parthenogenetic embryo formation ratios, 300 and 350 Gy doses seemed better than 250 Gy dose.Item Tunceli sarımsağını (allium tuncelianum (kollman) ozhatay, matthew, siraneci) kültüre alma çalışmaları(2006) Yanmaz, Ruhsar; Beşirli, Gülay; Uzun, Yekbun; Yazar, Ezgi; Kantoğlu, K. Yaprak; Alper, Aslı; Ermiş, Sıtkı; 6206; TAEK-ANTHAMAraştırma ülkemizin endemik bir türü olan Tunceli sarımsağı’nı kültüre almak, uygulanabilir çoğaltım tekniği ve yetiştirme koşullarını belirlemek amacıyla 2003-2006 yılları arasında Ankara, Tunceli ile Yalova koşullarında yürütülmüştür. Çalışma, 3 farklı lokasyonda tek başlı ve tohum verebilme özelliğinde olan sarımsağın tohum, baş ve dişle üretim olanakları ve bitkinin doku kültürü ile çoğaltma çalışmalarını kapsamaktadır. Bildiride yukarıda belirtilen çalışmalar sonucunda elde edilen bulgular ortaya konulmuş ve tartışılmıştır.Item Tunceli sarımsağının (allium tuncelianum (kollman)) in vitro çoğaltma olanaklarının araştırılması(Türkiye Atom Enerjisi Kurumu, 2011) Kantoğlu, K. Yaprak; Yanmaz, Ruhsar; Yazar, Ezgi; Alper, Aslı; TAEK-SANAEMBu araştırma 2004-2006 yılları arasında, Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü ve Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Sarayköy Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi, Tarım Birimi Bitki Islahı Laboratuarlarında yürütülmüştür. Çalışma TAEK ve Ankara Üniversitesi Biyoteknoloji Enstitüsü tarafından desteklenmiştir. Araştırmada endemik bir tür olan Tunceli sarımsağının, in vitro koşullarda kök, yaprak ve sürgün ucu kültürü yöntemleriyle hızlı çoğaltabilme olanaklarını belirlemek hedeflenmiştir. Bu araştırmada yaprak, kök ve sürgün ucu kültürlerinde kullanılacak en uygun oksin (2,4D ve NAA 0, 1.0, 2.0 mgı-1) ve sitokinin (BA 0, 0.1 ve 1.0 mg-1) kombinasyonları belirlenmeye çalışılmıştır. Yaprak ve kök kültürlerinde sürgün oluşumu tespit edilmemiştir. Sadece kallus oluşumu 0.1 mgM+1.0 mgM NAA kombinasyonundan elde edilmiştir. Sürgün kültürlerinde hem oksin hem de sitokinin beraberce kullanımı Tunceli sarımsağı için sürgün oluşumunu artırmada etkili olmamıştır. Buna karşılık 0.5 mg/l BA+0.1 mg/l IAA, 0.1 mg/l BA ve 0.1 mg/l BA+0.1 mg/l NAA, 0.05 mg/l BA+0.5 mg/l IAA ve 0.05 mg/l BA kombinasyonlarında tek sürgün oluşumu gerçekleşmiştir. lAA’nın daha düşük konsantrasyonlarının sürgün proliferasyonunu tetiklediği belirlenmiştir. Yumru oluşumunun artırılmasında alt kültür sayısının artırılması etkili olmuştur. Oksin içermeyen, 0.1 mgM NAA+0.1 mgl-1 BA içeren ortamlarda yumru oluşum oranı %100 olarak belirlenmiştir. Oksin içermeyen ya da 0.1 mgl-1 NAA içeren ortamlarda kültüre alınan sürgünlerde yumru oluşumu tespit edilememiştir. Yumru oluşturma ortamında dördüncü alt kültürden itibaren oksin içermeyen ya da sadece 0,1 mgM NAA içeren ortamlarda köklenmenin düşük oranda başladığı ve bu oranların sırasıyla %37 ve %40 olduğu saptanmıştır. Oksinsiz veya 0,5 mgl-1 NAA içeren ortamlara transfer edilen köksüz sürgünlerde köklenme artmıştır. En yüksek oran %33 ile 2 mgl-1 NAA uygulamasında gerçekleşmiş olup bunu %17 ile 0,5 mgl‘1 NAA izlemiştir. Saksıya transfer edilen köklenmiş ve köklenmemiş yumrular 2-3 gerçek yaprak oluşturduktan sonra yaşama yeteneklerini yitirmişlerdir. Ancak üretimde kullanılan küçük yumrular bu ana yumrulardan elde edilmiş olup bu Tunceli sarımsağı için olağan bir durum olarak karşımıza çıkmıştır.