Rapor 1990-1999 yılları
Permanent URI for this collection
Browse
Browsing Rapor 1990-1999 yılları by All Authors "Adalıoğlu, Ulvi"
Now showing 1 - 18 of 18
Results Per Page
Sort Options
Item ADIZIG : Değişken geometrik sınırlı ortamlar için iki boyutlu difüzyon kodu(Türkiye Atom Enerjisi Kurumu, Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi, 1998-10) Adalıoğlu, Ulvi; Tunçel, R.; TAEK-ÇNAEMNötron difuzyon denkleminin çözümü için kullamlan kodlann hemen hemen hepsi sabit geometrik sınır şartlan altında çalışmaktadır. Gözönüne alman bütün ortamlar ve yapılar için bu yaklaşım yeterli doğrulukta sonuçlar vermektedir. Ağır sulu bir araştırma reaktörünün ÇNAEM Nükleer Mühendislik Bölümü’nde kavramsal dizaynı ve hesaplannın yapılması safhasında ortamların değişken sınırlannın farklı bir temsiline ihtiyaç doğmuştur. Böyle bir hesaplama aleti ile hem ortam dış sınırlan, hem de ortam içinde olabilecek kısmi materyel değişiklikleri, mesela kontrol çubuğu ithalleriyle ortaya çıkan yapıların temsili daha iyi olabilecektir. Değişken yönlü implisit metodu kullanarak difuzyon denklemlerini çözen bu kod silindirik dış yüzeyleri eşdeğer basamaklı bir yapıyla değiştirmekte ve ortamı iki boyutlu hale getirmektedir. Bu rapor kodu tanıtmakta ve giriş datasının hazırlamşı ile diğer gerekli bilgileri vermektedir.Item Allcut - auto : an automatic data search and fault tree evaluation program(Türkiye Atom Enerjisi Kurumu, Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi, 1990-08) Azaklıoğulları, M. Ünal; Adalıoğlu, Ulvi; 141291; TAEK-ÇNAEMALLCUT AUTO; CANDU tipi reaktörlerdeki sistemlerin güvenirlik ve bağlı olarak hata ağaçları değerlendirmelerini yapmak üzere, ALLCUTS programı esas alınarak, ÇNAEM'de geliştirilmiş bir bilgisayar programıdır. Bunun için CANDU reaktörüne ait bileşen veri tabanı ve hata ağaçlarındaki temel olaylar, sistemlere, bileşenlere ve bu bileşenlerin arıza modlarına göre geliştirilen bir bilgi kodlama sistemi ile kodlanmış ve bu bilgiler VAX 11/750 bilgisayarına depolanarak çok sayıda bilgi dosyası oluşturulmuştur. Program vasıtasıyla, incelenmesi istenen sistemin oluşturulan hata ağaçlarının temel olayları için gerekli bilgiler, depolanan bilgi dosyalarından herbir bileşen için otomatik şekilde aranarak bulunmakta ve gözönüne alınan sistem, güvenilirlik açısından değerlendirilmektedir. Program, VAX 11/750 bilgisayarında çalıştırılmış ve test edilmiş durumdadır.Item Alternatif enerji kaynakları : Jeotermal enerji, güneş enerjisi, rüzgar enerjisi(Türkiye Atom Enerjisi Kurumu, Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi, 1995-05) Erdoğan, Adem; Adalıoğlu, Ulvi; Alağöz, Ethem; Taylan, Sinan; Anaç, Hakan; İşyar, Arif; TAEK-ÇNAEMItem Dar ve düşey dikdörtgen kanallarda akış ve soğuma(Türkiye Atom Enerjisi Kurumu, Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi, 1997-07) Adalıoğlu, Ulvi; Arıkan, H. İbrahim; Baykal, Adnan; Yavuz, Hasbi; TAEK-ÇNAEMDar düşey kanallarda soğutucu akışkanın akışı ve kanal içinde olan ısı transferinin tesbiti gittikçe önem kazanan bir konu olmuştur. Olay öncelikle düşük eneji transferleri ve akış hızlan için, yani laminar akışlar için tetkik edilmiştir. ÇNAEM ‘de kurulu TR-2 reaktöründe soğuma 2.1 mm genişliğinde dar, düşey kanallarla olmaktadır. Yakıt plakalarının yüzeyleriyle temsil edilen her iki kanal yüzeyinden zorlamalı konveksiyonla ısı transferi olmaktadır. Kaza durumlannda tabii konveksiyonla olması gereken soğuma güvenlik bakımından çok önem kazanmaktadır. TR-2 soğuma kanallarını simüle etmek üzere kurulan deney setinde taklid yakıt plaka aralıkları ve plakaların güçü parametre olarak kabul edilip laminar bölgede bir seri ölçme yapılmıştır. Akışkan olarak hava kullanılmıştır, integral bazı değerler, mesela Nusselt sayısının değişimi elde edilmiştir. Bu deneysel çalışmanın teorik tahkikini yapmak üzere sıkıştırılamaz akışkanlara dar kanallarda serbest konveksiyonunu ifade eden basitleştirilmiş Navier-Stokes denklemleri ince ızgara üzerinde çözülmüş ve akış özellikleri ile integral değerler (yani Nusselt sayısı) elde edilmiştir. Deney ve teori karşılaştırlımıştır.Item Dar ve düşey kanallarda akış ve ısı transferinin deneysel etüdü(Türkiye Atom Enerjisi Kurumu, Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi, 1998-01) Arıkan, H. İbrahim; Baykal, Adnan; Adalıoğlu, Ulvi; Yavuz, Hasbi; TAEK-ÇNAEMElektronik bordlann ve bazı tesislerin sistemlerinde bulunan düşey kanal tipi yapıların serbest konveksiyonla soğutulması son senelerde önem kazanmıştır ÇNAEM’ deki TR-2 reaktörü gibi plaka yakıtlı ve havuz tipi araştırma reaktörleri çok dar (2.1 mm genişlikte) ve düşey dikdörtgen soğutma kanallarına sahiptir. Herhangi bir kaza veya soğutma sistemi kaybı halinde bu kanallarda soğuma serbest konveksiyonla olacaktır. Serbest akış ısı transferiyle yeterli soğumanın sağlandığının ispatı güvenlik düşüncelerini gerektirmektedir. TR-2 reaktörü soğuma kanallarım simüle etmek üzere kurulan basit bir deney düzeneği çeşitli güç ve kanal aralıkları için çalıştırılmıştır. Yakıt plakaları doğru akım dirençleri ile ısıtılmakta olup kanal içinde ve civarında çeşitli noktalarda sıcaklık ölçmeleri bakır konstantan tennoçiftlerle yapılmaktadır. Kanal için hesaplanan ortalama Nu ve Ra sayılarıyla nümerik sonuçlar mukayese edilmiştir. Akışkan havadır.Item Difüzleyici ve termalize edici ortamlarda nötron transportu(Türkiye Atom Enerjisi Kurumu, Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi, 1994-04) Kaya, Şadi; Adalıoğlu, Ulvi; TAEK-ÇNAEMDeğişik termalize edici ve difüzleyici ortamlarda nötron transportu tek boyutlu olarak İncelenmektedir. Ortamlara ait tesir kesitleri kütüphanesi gene tek boyutlu modellerle geometri faktörleri gözönüne alınarak elde edilmektedir. Ortamlarda toplam grup akılan ve açısal grup akılan elde edilmektedir. Bilhassa belli noktalardaki belli yöne doğru olan akıların tayini üzerinde durulmaktadır. Hesap sonuçlan deney ve başka hesap sonuçlarıyla karşılaştırmaktadır.Item IBD-2L : two line overrelaxation code for diffusion theory calculations(Türkiye Atom Enerjisi Kurumu, Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi, 1990-10) Adalıoğlu, Ulvi; TAEK-ÇNAEMBir kaç yıl önce iki boyutlu, birkaç gruplu difüzyon denklem lerinin çözümünü hızlandırmak için bir satır blok overrelaksasyon metodu IBD koduna başarıyla tatbik edilmişdi. Aynı algoritmayı kullanarak bu sefer iç iterasyon için iki satır overrelakzasyonu uygulanmıştır. VAX/11-750 makinesinde test edilen yeni kod, IBD-2L bir satır kodundan daha hızlıdır. Problemin karmaşıklığına göre CPU zamanındaki kazanç % 12 ilâ 40 arasındadır. Ayni yakınsama kriteri için kafes yapısı büyüdükçe zaman kazancı da artıyor görünmektedir.Item IBDADI : değişken yönlü implisit difüzyon kodu(Türkiye Atom Enerjisi Kurumu, Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi, 1993-01) Adalıoğlu, Ulvi; TAEK-ÇNAEMSonlu fark difüzyon denkleminin çözümü için ardışık overrelaksasyon ve Chebyshev yarı iteratif tekniğinden başka değişken yönlü implisit (ADI) tekniği kullanılabilir. Bu teknik bir çok hâllerde yakınsama hızını oldukça arttırmaktadır. Bu rapor Nükleer Mühendislik bölümünde yazılmış olan sonlu fark difüzyon koduna iç iterasyonu hızlandırmak üzere ADI tekniğinin uygulanmasını ve elde edilen neticeleri ihtiva etmektedir.Item IBIND : nokta çevrimsel chebyshev yarı iteratif difüzyon kodu(Türkiye Atom Enerjisi Kurumu, Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi, 1992-01) Adalıoğlu, Ulvi; TAEK-ÇNAEMNokta ve satır bazında overrelaksasyon ile difüzyon denkleminin iç iterasyon çözümü hızlandırılmaktadır. Grup difüzyon denkleminin katsayılar matrisinin çevrimsel özelliğinden faydalanarak iç iterasyonda Chebyshev Yarı iteratif tekniği de kullanılabilir. Eğer matris difüzyon denklemi daha küçük boyutlardaki küple olmıyan denklemlere dönüştürülürse bu denklemlerin çevrimsel Chebyshev yarı iteratif tekniklerle daha hızlı çözümü mümkün olmaktadır. Bu raporda bildirilen IBIND kodu yarı iteratif tekniklerin en basiti olan nokta çevrimsel Chebyshev yarı iteratif tekniğini orijinal denklem takımına uygulamaktadır. Yarı iteratif tekniklerin teori ve tatbikatında tecrübe kazanılmış olup elde edilen neticeler nokta ardışık overrelaksasyon (hızlandırılmış Liebman) kodu IBD sonuçları ile karşılaştırılmıştır, Kod VAX 11/750 de test edilmiştir.Item IBIND1L : bir satır çevrimsel Chebyshev yarı iteratif difüzyon kodu(Türkiye Atom Enerjisi Kurumu, Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi, 1992-05) Adalıoğlu, Ulvi; TAEK-ÇNAEMThe coefficient matricis of group diffusion equation are 2-cyclic and if a special grouping of mesh points is used, the reduced uncoupled equations may also be 2-cyclic, then the Chebyshev semi - iterat ive methods applied to the cyclically reduced matrix equations have same asymptotical rate of convergence with the corresponding SOR technique, but better average rates of convergences. If the coefficient matrix is symmetric, then the rate of convergences would be even better. 1-line grouping of mesh points does not produce 2-cyclic matricis. But Chebyshev semi iterative technique can also be applied to the block partitioned original equations obtained by doing so. This report summarizes the results of the Chebyshev semi-iterative technique applied to the original equations which are partitioned according to the 1-line basis. Comparisons showed good agreements between the results of IBIND1L and the similar codes, such as GEREBUS which uses same accelaration method.Item IBYAN - 1L iki boyutlu hızlı yanma programı(Türkiye Atom Enerjisi Kurumu, Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi, 1992-02) Üstün, Gülsen; Adalıoğlu, Ulvi; Turgut, Mehmet Hulusi; TAEK-ÇNAEMİki ve bilhassa üç boyutlu difüzyon hesaplarında zamana bağlı değişimler incelenirken oldukça fazla bilgisayar zamanı harcanmaktadır. Hızlı gözlem çalışmaları için, mikroskopik tesir kesitleri kullanılarak yanma hesabı yapmak yerine, yanmaya bağlı makroskopik tesir kesitleri kullanılıp kritiklik hesabı yapacak bir kod hazırlanması düşünülmüştür. Bunun için EPRI-CELL kodu kullanılarak TR-2 reaktörü için yanmaya bağlı makroskopik tesir kesitleri kütüphanesi hazırlanmıştır. Ç.N.A.E.M. Nükleer Mühendislik Bölümünde yazılmış iki boyutlu difüzyon hesabı yapan IBD-1L koduna, hazırlanan bu tesir kesitleri kütüphanesini kullanarak akı dağılımlarını ve bölgelere bağlı yanma değerlerini hesaplayacak bir modül eklenmiştir. Geliştirilen IBYAN-1L programıyla, önce her bölge için verilen yanma değerlerine uygun makroskopik tesir kesitleri kullanılarak akı dağılımları hesaplanmakta ve bu kalp düzeni istenilen bir süre belirli bir güç seviyesinde çalıştırılarak k-etkin değerleri ve yakıtların yanma oranları yeniden bulunmaktadır. Bu program yardımıyla TR-2 reaktörünün ilk on çevrimiik kalp yüklemeleri ve çalışma programı gözönüne alınarak hesap yapılmış, her çevrim başındaki ve sonundaki k-etkin değerleri ve yakıtların yanma oranları tesbit edilerek deneysel sonuçlarla karşılaştırılmıştır. Hesaplarda tüm kontrol çubuklarının kalp dışında olduğu varsayılmıştır.Item Magneto-hidrodinamik denklemlerin iki boyutlu nümerik çözümleri ile süpersonik kanal akışları ve ani genleşmelerin incelenmesi(Türkiye Atom Enerjisi Kurumu, Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi, 1995-11) Aslan, N.; Kammash, T.; Adalıoğlu, Ulvi; TAEK-ÇNAEMBu çalışmada İdeal Magneto-hidro dinamik (MHD) denklemlerin iki boyutda nümerik çözümleri ile kanallarda süpersonik akışlar ve serbest uzayda patlamalar incelenmiştir. Bunun için MHD denklemleri korunumlu olarak yazılmış ve sonhı hacimler yöntemi ile akış yönünü dikkate alan "upwind" metodlarla çözümler yapılmıştır. Elde edilen sonuçların fiziksel olarak ne anlam taşıdıkları ve bu sonuçların uygulama alanlarının ne olabileceği tartışılmıştır.Item Tc-99m üretimi için verim arttırıcı tedbirler(Türkiye Atom Enerjisi Kurumu, Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi, 1994-04) Üstün, Gülsen; Adalıoğlu, Ulvi; TAEK-ÇNAEMTR-2 reaktöründe en fazla üretilen Tc-99m izotopunun elde edilme verimi için bir dizi analiz yapılmıştır. Kısa yarı ömürlü olan Mo-99 ve ondan üreyen Tc-99m izotopunun miktarını maksimum kılmak üzere zaman ve ışınlama pozisyonu bakımından gözönünde bulundurulması gereken tedbirler ortaya konmuştur. Ayrıca reaktörün çalışma rejimleri üzerinde de durulmuş ve değişik rejimlerin tesirleri incelenmiştir. Işınlama pozisyonlarının ve rejimlerinin yakıt ve hedef malzemesi tasarrufu da gösterilmiştir .Item TR - 2 reaktörü için izotop ışınlama rejimleri(Türkiye Atom Enerjisi Kurumu, Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi, 1992-01) Üstün, Gülsen; Adalıoğlu, Ulvi; TAEK-ÇNAEMHastanelerde ve laboratuvarlarda kullanılan 1-131 ve Tc-99m izotopları ile endüstride sama radyografi kaynağı olarak kullanılan Ir-192 izotopu Te, Mo ve Ir’un nötronlarla ışınlanması ile üretilmektedir. Elde edilen 1-131, Mo-99 ve Ir-192 izotoplarının aktiviteleri nötron akışına ve reaktörün çalışma rejimine bağlı olarak değişmektedir. Bu çalışmada FUKMOD kodu kullanılarak sözü edilen izotopların, ÇNAEM ’deki TR-2 reaktörünün değişik çalışma rejimlerindeki ışınlamalara göre elde edilecek aktivitelerinin değişimleri özetlenmektedir. Ayrıca çalışma rejimlerinin yakıt tüketimine etkisi de incelenmiştir.Item TR - 2 reaktörü kalbindeki soğutma kanallarının akış blokaj analizi(Türkiye Atom Enerjisi Kurumu, Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi, 1998-12) Menteşeoğlu, Selim; Adalıoğlu, Ulvi; TAEK-ÇNAEMPlaka tipli yakıtlı araştırma reaktörlerinde bulunan dar, düşey dikdörtgen soğutma kanallarının her hangi bir sebeple tıkanması akış blokajına sebep olmakta ve sonunda reaktör kâlbi için çok tehkikeli durumlar ortaya çıkmaktadır. Birbirine paralel dizilmiş yakıt plakaları ve soğutma kanalları geometrisi en basit olarak tek boyutlu temsil edilebilir. Açık kanalların kapalı olanların soğumasına etkisini hesaba katmak için de iki boyutlu ısı iletim denklemi değişik tekniklerle nümerik olarak çözülmektedir. Kullanılan isonlu elemanlar metoduyla iki boyutlu geometrik yapıda belli sayıda kanal alınarak ısı transfer denklemi zamana bağlı olarak bütün ızgara üzerinde çözülmektedir. Kullanılan diğer metod olan sonlu fark metoduyla ise iki boyutlu zamana bağlı ısı transfer denklemi birbirine küple iki aded tek boyutlu denklem haline getirilince çözümde çok büyük basitlikler sağlanabilmektedir. Sabit fisyon ve bozunma ısı kaynağı ile değişken bozunma ısı kaynağı mevcudiyeti hâlinde ve açık kanallarda zorlamalı ve tabii konveksiyonla soğuma, kapalı kanallarda ise kondüksiyonla soğuma şartlan altında gözönüne alınan kâlp kısmı için sıcaklık dağılımları tesbit edilmiştir. Hangi şartlarda yakıt plakası erimeleri olduğu ve bunun büyüklüğünün tayini üzerinde durulmuştur.Item TR-2 reaktöründe gama ısınmasıyla ilgili problemler(Türkiye Atom Enerjisi Kurumu, Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi, 1994-04) Şahin, Hasan; Adalıoğlu, Ulvi; TAEK-ÇNAEMTR-2 reaktörünün çalışması esnasında sama ışınlarıyla ısınmadan dolayı bazı problemler ortaya çıkmaktadır. Geçmişde kuru olarak yapılan izotop ışınlamalarda hedef malzemesinde sıcaklık artmasından dolayı bir takım yapı değişiklikleri gözlenmiştir. Depolanan gama enerjisi tek boyutlu, çok gruplu bir kodla (SABİNE koduyla) yere bağlı olarak hesaplanmakta olup ortamda ısı transferi gene tek boyutlu olarak ele alınmakta ve transferin tipine göre model geliştirilmiştir. Modelde kondüksiyonla, konveksiyonla ve radyasyonla ısı geçişi ayrı ayrı veya beraberce gözönüne alınmaktadır. Denklemler iç içe tarif edilmiş olan ite- rasyon halkaları ile çözülmektedir. Çözüm değişik problemlere tatbik edilmiş ve malzeme sıcaklığını düşürmek için havayla soğutma da ayrıca modele ilâve edilmiştir.Item TR-2 reaktöründe I-131 üretimi(Türkiye Atom Enerjisi Kurumu, Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi, 1994-09) Aytekin, Ayşe; Turgut, Mehmet Hulusi; Adalıoğlu, Ulvi; TAEK-ÇNAEMTR-2 Reaktöründe, Te izotopunun nötronlarla ışınlanması suretiyle üretilen 1-131 izotopunun değişik kalp pozisyonlarındaki verimi hesaplanmıştır. Önce, kalp içinde ışınlanan Te numunelerinin geometrisine uygun bir hücre modeli alınarak, GGC-4 ve ANISN kodları yardımıyla 5 ve 9 gruplu mikroskopik tesir kesitleri kütüphaneleri hazırlanmıştır. 11. çevrimde reaktörün belli bir güçte, belli bir süre çalışması halinde Te’dan üretilen 1-131 izotopunun aktiviteleri iki boyutlu difüzyon hesabı yapan GEREBUS bilgisayar programı yardımıyla hesaplanmıştır. Ayrıca, değişik kalp yüklemeleri için, çeşitli kalp pozisyonlarına su kutusu konularak buralarda üretilen 1-131’in verimi karşılaştırılmalı olarak incelenmiştir.Item TR-2 reaktöründe TC-99m üretimi : Temmuz -1994(Türkiye Atom Enerjisi Kurumu, Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi, 1995-08) Aytekin, Ayşe; Turgut, Mehmet Hulusi; Adalıoğlu, Ulvi; TAEK-ÇNAEMTR-2 Reaktöründe Molibden izotopunun nötronlarla ışınlanması suretiyle üretilen Tc- 99m izotopunun değişik kalp pozisyonlarındaki verimleri daha önceki bir çalışmada araştırılmıştı. Bilhassa epitermal bölgedeki etkileri daha iyi görebilmek amacıyla, reaktör kalbinde bulunan tüm izotopların 5 ve 9 gruplu tesir kesitleri kütüphaneleri bölümümüzdeki GGC-4 ve ANI SN bilgisayar programları yardımıyla hazırlanmıştır. 9 grupla elde edilen sonuçlar, 5 gruptan elde edilenlerle karşılaştırıldığında aktiviteler biraz daha yüksek bulunmuş, fakat pozisyonlara göre izafi değişimlerin aynı kaldığı görülmüştür. Ayrıca, ışınlama tüpünde ve su kutularında yapılması mümkün olabilecek geometri değişikliklerinin verime olan etkileri incelenmiş ve uygun olabilecek dizaynlar teklif edilmiştir.